Oud in parfum uitgelegd: herkomst, kosten en geur

Oud is een van de herkenbaarste grondstoffen in de nicheparfumerie, en een van de minst begrepen. Het wordt ook oudh of aoud geschreven, en in het Nederlands heet het agarhout. Het is niet één geur maar een hele familie: houtig, harsig, rokerig, leerachtig, soms zoet en soms dierlijk. Als je weet waar het vandaan komt, begrijp je het meeste van wat je in een parfum tegenkomt.

Wat oud is

Agarhout is het harsrijke kernhout van bepaalde bomen, vooral van het geslacht Aquilaria, dat groeit in Zuid- en Zuidoost-Azië. Gezond hout is licht van kleur en heeft weinig geur. Wordt de boom verwond of geïnfecteerd, dan maakt hij als verdediging een donkere, geurende hars aan. Hout dat met die hars is verzadigd, noemen parfumeurs oud. Het hout wordt verbrand als wierook en gedestilleerd tot een olie voor parfum.

De spelling verschilt per huis. Je ziet Gold Rose Oudh van Tiziana Terenzi, Amber Aoud van Roja Parfums en "agarwood (oud)" in de notenlijst van meerdere parfums van Lorenzo Pazzaglia. Het is dezelfde grondstof onder verschillende namen.

Waarom oud kost wat het kost

• Hars vormt zich langzaam en onvoorspelbaar. Slechts een deel van de bomen maakt het aan, het duurt jaren, en veel van het geoogste hout bevat weinig of niets.
• Veel hout levert weinig olie op. Het hout sorteren op harsgehalte en destilleren is vakwerk, traag, met een kleine opbrengst.
• Het wilde aanbod is beperkt. De internationale handel in Aquilaria-hout wordt geregeld via CITES, het verdrag over de handel in bedreigde soorten.
• De kwaliteit loopt sterk uiteen. Herkomst, leeftijd en harsgehalte veranderen het profiel, zoals jaargang en wijngaard dat bij wijn doen.

Plantages zijn een antwoord. Fragrance Du Bois heeft oud tot zijn handtekening gemaakt, en een persbericht uit 2017 zegt dat al zijn oud duurzaam wordt geproduceerd onder een exclusief contract met Asia Plantation Capital. Het huis noemt "pure organic vintage oud" in de basis van meerdere parfums, waaronder de Intense-lijn en Sahraa. Je vindt ze in de collectie van Fragrance Du Bois.

Accoorden zijn een ander antwoord. Een oud-accoord is een samengesteld mengsel dat de indruk van oud geeft zonder af te hangen van natuurlijk aanbod. Parfumeurs gebruiken accoorden voor consistentie en duurzaamheid en ook vanwege de kosten, en ze komen veel voor. Maison Crivelli noemt bijvoorbeeld een oud-accoord onder de belangrijkste grondstoffen van Oud Maracujá. Een accoord is een ontwerpkeuze en geen gebrek.

Hoe oud in een parfum geurt

Oud staat zelden alleen. Het is donker en dicht, dus zetten parfumeurs er iets tegenover dat het draagbaarder maakt. De meest gebruikte partners zijn:

• Roos. Gold Rose Oudh zet roos, patchoeli en zwarte peper boven oudh, amber, sandelhout, muskus en honing.
• Saffraan en specerijen. Oudian van Pernoire opent met durian, saffraan, tropisch fruit en Szechuanpeper, loopt via cistus-labdanum en olibanum en eindigt op oud, leder en vetiver.
• Fruit. Oud Maracujá zet een passievruchtaccoord tegenover een oud-accoord, met saffraan, Turkse rozenabsolue, benzoë, cistus, leder, patchoeli, vanille en akigalawood.
• Vanille en balsems. Oud Superfluide van Les Eaux Primordiales noemt bittere sinaasappel en sesam in de top, Laos-oud en guajakhout in het hart, en vanille en benzoë in de basis.

De partner verandert wat je opmerkt. Met roos wordt oud donker en bloemig. Met vanille wordt het warm en afgerond. Met fruit is de eerste indruk helder en komt de oud later. Met leder en tabak wordt het rokerig en droog.

Ook de herkomst telt. Huizen noemen die soms, zoals de Laos-oud in Oud Superfluide, omdat het profiel van een Laotiaanse oud verschilt van dat uit andere streken.

Waar oud in de piramide zit

Waar oud in de piramide zit, bepaalt hoe je het ontmoet. In Oudian en Gold Rose Oudh staat het in de basis, dus de eerste minuten zijn van saffraan, fruit of roos en komt de oud later. In Oud Superfluide zit het in het hart, dus je ontmoet het eerder en volgt de vanille. Geen van beide is beter. Wil je dat oud zacht binnenkomt, zoek het dan in de basis. Wil je dat het de leiding neemt, zoek het dan in het hart.

Lees ook het woord zelf. "Oud-accoord" beschrijft een samengestelde indruk, "oud-hout" of een genoemde herkomst wijst op de natuurlijke grondstof, en sommige huizen gebruiken het kale woord zonder te zeggen welke. Zie het etiket als het begin van een vraag, en laat de rest van de lijst en de familie je helpen die te beantwoorden.

Huizen die met oud werken

Oud hoort bij de Arabische parfumtraditie, en verschillende huizen in onze collectie komen daaruit voort of leunen erop. Roja Parfums groepeert een deel van zijn parfums in een Aoud-collectie. Sospiro schrijft voor zowel Europa als de Golfstaten en zegt oud te gebruiken als één instrument in een arrangement, nooit als kop. Al Ambra ontleent zijn naam aan "Al", dat het merk koppelt aan de Arabische parfumtraditie van oud, wierook en oliën, en aan amber. Xerjoff heeft een collectie Oud Stars, en zijn Alexandria II noemt Laotiaanse oud in de basis.

Zo draag je oud voor het eerst

1. Kies een verzachte combinatie. Begin met oud in combinatie met vanille, fruit of roos en niet met een droge, rokerige.
2. Gebruik minder sprays. Oud is dicht. Een of twee sprays zijn een goed begin, zoals onze gids over parfum aanbrengen uitlegt.
3. Geef het tijd. De opening is niet het hele verhaal. Kijk hoe de basis tot rust komt voordat je beslist.
4. Kies koeler weer. Donkere, harsige geuren komen goed tot hun recht in koude lucht en 's avonds.

Oud verdeelt de meningen, en dat hoort bij zijn plek in de nicheparfumerie. Twijfel je, lees dan eerst de noten met onze uitleg over de geurpiramide en ontdek daarna de huizen op onze merkenpagina.

Veelgestelde vragen

Is oud hetzelfde als agarhout?

Ja. Oud is de Arabische naam voor agarhout, het harsrijke kernhout van Aquilaria-bomen. Je ziet ook de spellingen oudh en aoud, afhankelijk van het huis en de taal.

Waarom is oudparfum zo kostbaar?

Natuurlijke oud is zeldzaam, vormt zich langzaam en heeft een lage opbrengst, en de handel in wild hout is aan regels gebonden. Veel parfums gebruiken oud-accoorden, voor consistentie en duurzaamheid en ook vanwege de kosten.

Geurt oud in elk parfum hetzelfde?

Nee. Herkomst, kwaliteit en de noten eromheen veranderen het resultaat. Oud met roos of vanille komt zacht en warm over, en oud met leder of tabak droog en rokerig.